“Thà rằng ốm nặng mà nằm. Ai ơi chớ bỏ hội rằm tháng ba”. Câu ca ấy luôn nhắc nhở, mời gọi người dân vùng rẻo cao Minh Hóa nói riêng và người dân tứ xứ nói chung cứ đến ngày 15/3 âm lịch lại quy tụ về trung tâm thị trấn Quy Đạt để thưởng thức không khí lễ hội nhộn nhịp với những trò chơi dân gian, những điệu hôi lên đằm thắm, mượt mà; thưởng thức pồi và ốc đực, chè xanh và mật ong-những đặc sản của miền quê này.

Ảnh: Đẩy gậy - trò chơi truyền thống ở lễ hội rằm tháng 3, Minh Hóa.

Theo các cụ già ở nhiều làng của huyện Minh Hóa, chợ rằm có từ lâu đời. Thủa xưa, người Nguồn các tổng Kim Linh, Cơ Sa vào dịp rằm tháng ba, nhà nào cũng làm cỗ bàn cúng ông bà, tổ tiên. Mâm cỗ có đủ xôi, thịt, bánh trái, hoa quả. Các làng ở Kim Linh thì làm lễ kỳ yên, lễ cầu đảo; xin trời đất phù hộ, độ trì cho dân làng có cuộc sống bình an, mùa màng tươi tốt. Còn dân các thôn xóm ở Cơ Sa thì mang xôi, bánh trái lên chùa cúng Phật.

Dâng hương tại thác Bụt là phần lễ không thể thiếu của hội rằm tháng ba. Dù bất cứ trong hoàn cảnh thời tiết như thế nào thì các cụ cao niên, các đồng chí lãnh đạo huyện, đông đảo người dân và du khách thập phương đều tập trung thắp hương vào chiều ngày 14 âm lịch để cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, làm ăn phát đạt. Thắp hương nơi thác Bụt cũng là dịp để người người không chỉ hướng thiện mà còn để tưởng nhớ và cảm ơn tổ tiên đã có công khai phá, dựng làng lập bản, xây dựng quê hương Minh Hóa; đặc biệt, đã để lại cho thế hệ con cháu một kho báu về văn hoá truyền thống nơi miền sơn cước, mang đậm bản sắc người Nguồn Minh Hóa

Nếu như phần lễ dâng hương tại thác Bụt tạo dấu ấn về nét đẹp tâm linh thì các hoạt động thi đấu thể thao lại rất sôi nổi và hấp dẫn, cuốn hút hàng ngàn cổ động viện đến từ khắp mọi miền. Gần 600 vận động viên tham gia các môn thi đấu bóng chuyền, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, ném xoang, vật dân tộc…thu hút sự hưởng ứng, cỗ vũ nhiệt tình của đông đảo nhân dân sở tại và du khách thập phương.

Để lại nhiều ấn tượng trong hội rằm là đêm biểu diễn nghệ thuật tối ngày 14 âm lịch, với gần 20 tiết mục văn nghệ đặc sắc được chọn lọc từ cơ sở. Tại đây, các loại hình dân ca, dân vũ, văn hoá, văn nghệ dân gian, như: hát sắc bùa, hát nhà trò, độc tấu nhạc cụ dân tộc, các tiết mục văn nghệ hiện đại tái hiện lại đời sống sinh hoạt vật chất, tinh thần của cộng đồng các dân tộc anh em trên địa bàn.

Hội rằm năm nay còn có Hội chợ Thương mại diễn ra từ ngày 10 đến 15 tháng 3 âm lịch. Hội chợ đã thu hút hơn 80 doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế trong và ngoài tỉnh tham gia với trên 150 gian hàng, nhằm đưa hàng Việt Nam chất lượng cao đến với các đồng bào miền núi, vùng cao huyện Minh Hóa, thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dung hàng Việt Nam”.

Chợ rằm Minh Hóa có đủ các sản phẩm của núi rừng: kỳ nam, trầm hương, mật ong, khoai môn, sắn, nếp, gạo, thịt thú, mây, tre, nứa, v.v... Nhưng người ta nhắc đến nhiều nhất là hai món: ốc suối và bồi ngô chấm mật ong. Ai đã một lần được ăn hai món đặc sản này thì không thể nào không nhớ đến chợ rằm Minh Hóa.

Hiện nay, vào hội rằm tháng ba không chỉ có người dân ở Minh Hóa mà người từ Đồng Hới, Tuyên Hóa, Quảng Trạch hay du khách ở nơi khác cũng tìm lên góp vui với hội rằm; mua bán hàng hóa, thổ sản.

Hội rằm tháng ba Minh Hóa năm nay đã diễn ra thành công với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao hấp dẫn và ấn tượng. Tất cả thể hiện sự gần gũi và tinh thần cộng đồng cao của những người tham gia. Tạo điều kiện giao lưu giữa các dân tộc anh em trong vùng, tôn vinh các giá trị văn hóa của người Nguồn huyện Minh Hóa.

Trải qua bao biến thiên thăng trầm của lịch sử, lễ hội rằm tháng ba cùng với các làn điệu dân ca, như: điệu hò thuốc, điệu đúm ví và điệu ru con đã trở thành nét văn hóa truyền thống không thể thiếu trong cuộc sống của người dân Minh Hóa.

Theo Đài Phát thanh và Truyền hình Quảng Bình