Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch làng nghề, một hướng đi đầy triển vọng nếu biết cách triển khai và tổ chức hoạt động. Ngoài lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa bản địa đặc trưng vùng miền, làng nghề truyền thống còn có sức hút đặc biệt đối với du khách. Khách du lịch đến với làng nghề không chỉ tham quan nơi sản xuất, xem những sản phẩm truyền thống tinh xảo, tận mắt thấy được các công đoạn để hoàn thành một sản phẩm, mà họ còn muốn tìm hiểu về văn hóa địa phương, được trò chuyện với những người thợ, những nghệ nhân làng nghề. Bên cạnh đó du khách còn muốn được trải nghiệm thử một vài công đoạn sản xuất các sản phẩm.

Tuy vậy, hiện nay các làng nghề ở Quảng Bình - nơi được đánh giá là đầy tiềm năng để phát triển du lịch lại đang không có khách tham quan. Trên thị trường hàng lưu niệm, những sản phẩm làng nghề truyền thống dùng làm quà lưu niệm phục vụ cho du lịch đang rất khan hiếm, chưa có sản phẩm truyền thống đặc trưng. Đây chính là một thực tế đáng buồn mà ngành du lịch tỉnh ta loay hoay mãi vẫn chưa tìm ra lời giải. Việc phát triển làng nghề cũng như tạo ra những sản phẩm chất lượng, mang đặc trưng văn hóa vùng miền vẫn đang được các cấp các ngành quan tâm bằng nhiều giải pháp, nhưng hiệu quả đạt được là không đáng kể. Các làng nghề hay các nghề truyền thống vẫn chỉ hoạt động ở phạm vi nhỏ như trong gia đình, trong bản làng chứ chưa mở rộng ra bên ngoài, chính vì vậy khách du lịch ít có cơ hội để tìm hiểu.

Đa số hộ gia đình sản xuất tại các làng nghề chỉ quan tâm đến thị trường tiêu dùng thuần túy. Còn tạo ra những sản phẩm đẹp mắt, xây dựng không gian trình diễn và trưng bày phù hợp để thu hút khách du lịch đến với làng nghề thì chưa ai nghĩ đến. Bên cạnh đó, hầu hết làng nghề hiện nay đều đang gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng, giao thông. Các làng nghề chưa được đầu tư chiều sâu cho cách làm du lịch, người làng nghề chưa nhận thức được giá trị của du lịch đem lại. Thế nên, sự đầu tư của làng nghề cho việc phát triển du lịch cũng chưa có, sản phẩm làng nghề đơn điệu và kém hấp dẫn du khách. Mặt khác, việc kết nối giữa các làng nghề với các đơn vị kinh doanh du lịch hầu như chưa làm được, chúng ta chưa có tour du lịch làng nghề, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch tại các làng nghề cũng chưa có. Có chăng chỉ là sự nhanh nhạy thức thời của một vài công ty lữ hành khi đưa thêm vào tour du lịch của mình những chương trình tham quan làng nghề mà thôi.

Sản phẩm đan lát của làng Thọ Đơn bày bán ở chợ Ba Đồn

Tìm hướng thúc đẩy phát triển du lịch làng nghề là nỗi niềm mà các nhà quản lý, của các ngành, địa phương, các đơn vị kinh doanh du lịch và đặc biệt là các công ty lữ hành đều mong muốn. Chính vì thế, ngay từ bây giờ các cơ quan có thẩm quyền chuyên môn cần tìm ra các giải pháp để phát triển các sản phẩm thủ công truyền thống hướng đến phát triển du lịch gắn kết với các làng nghề và làng nghề truyền thống.
- Trước hết cần tổ chức một số cuộc điều tra, khảo sát về ý kiến du khách đối với hoạt động du lịch của các làng nghề, và ngược lại sự sẵn sàng của các làng nghề phục vụ, liên kết với du lịch, từ đó chúng ta mới biết nhu cầu thật sự của du khách là gì và khả năng đáp ứng của làng nghề đến đâu.

- Lựa chọn một số làng nghề có tiềm năng, lợi thế về sản phẩm, cảnh quan, môi trường, có khả năng kết nối và nghề đặc trưng của Quảng Bình nhằm phát triển làng nghề truyền thống kết hợp với du lịch để có thể tổ chức đầu tư phát triển khai thác (đường xá, bến bãi, nhà truyền thống, trung tâm giới thiệu sản phẩm…), xúc tiến, quảng bá giới thiệu các sản phẩm trở thành điểm đến hấp dẫn của các tour du lịch.

- Nâng cao nhận thức cho người dân địa phương đặc biệt là nhận thức cho thế hệ trẻ, bởi vì đối tượng duy trì hoạt động của các nghề truyền thống còn bị hạn chế, chỉ tập trung vào đối tượng trung và cao tuổi, giúp họ nhận ra những giá trị thiết thực của sản phẩm từ những làng nghề thủ công truyền thống mang lại.

- Tập trung xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng, hỗ trợ đào tạo nghề, khuyến khích các nghệ nhân, thợ lành nghề tiếp tục truyền, dạy nghề, vận động hình thành các HTX, doanh nghiệp trong các làng nghề để làm hạt nhân phát triển làng nghề.

- Xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm thủ công, truyền thống; nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, phát triển sản phẩm đa dạng cả về mẫu mã, chất lượng và tạo ra các sản phẩm đặc trưng, phù hợp với hàng lưu niệm - quà tặng phục vụ du lịch.

- Một yếu tố nữa khi đẩy mạnh phát triển các làng nghề truyền thống đó chính là việc bảo vệ môi trường, cảnh quan sinh thái. Thực trạng phổ biến hiện nay là sự phát triển của làng nghề truyền thống tại các điểm du lịch luôn đi kèm với sự ôm nhiễm môi trường, chính vì thế cần có những hoạt động cụ thể như: xử lý rác thải hợp vệ sinh, tuyên truyền cho du khách mỗi khi đến thăm các hoạt động làng nghề cần giữ vệ sinh chung và vứt rác đúng nơi quy định.

- Tiếp đến, một trong những yếu tố mà khách du lịch quan tâm tại các làng nghề truyền thống đó là bản sắc văn hóa, việc phát triển làng nghề cũng đồng nghĩa là việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc trưng, có như vậy hoạt động làng nghề với hoạt động du lịch mới thực sự phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, để các làng nghề phát triển đúng với tiềm năng, trở thành một loại hình trọng điểm thu hút khách du lịch cần có sự hợp tác chặt chẽ, chung tay góp sức của các ngành, chính quyền địa phương với các doanh nghiệp, cộng đồng người dân và những nghệ nhân, người thợ ở các làng nghề truyền thống.

Phát triển du lịch gắn với phát triển các làng nghề truyền thống đang thu hút ngày càng nhiều khách du lịch. Bên cạnh những lợi ích về kinh tế, xã hội, loaị hình du lịch này còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa và giữ gìn bản sắc dân tộc. Văn hóa các làng nghề truyền thống đích thực là một nhân tố hấp dẫn để phát triển du lịch./.

Theo Tạp chí Văn hóa