Lực lượng Kiểm Lâm và đồng bào tuần tra bảo vệ rừng phòng hộ

Theo báo cáo của Ban Quản lý VQG PN-KB, hiện VQG PN-KB bao gồm tổng cộng 155 thôn bản thuộc 13 xã, đó là: Xã Xuân Trạch, Phúc Trạch, Sơn Trạch, Thượng Trạch, Tân Trạch, Phú Định, Hưng Trạch (huyện Bố Trạch); Thượng Hóa, Hóa Sơn, Dân Hóa, Trọng Hóa, Trung Hóa (huyện Minh Hóa) và xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh). Đây là các xã nằm ở khu vực vùng cao biên giới của tỉnh Quảng Bình có vị trí quan trọng về quốc phòng - an ninh Quốc gia và phòng hộ cho vùng đầu nguồn sông Gianh, sông Long Đại. Trong khu vực PN-KB có các tộc người: Sách, Mày, Rục, Arem thuộc dân tộc người Chứt sinh sống sống du canh, du cư trong rừng núi, các hang động, lèn đá… Vùng đệm VQG PN-KB là nơi đất rộng, người thưa, trình độ nhận thức của người dân về công tác bảo tồn thiên nhiên còn thấp, cơ sở vật chất nghèo nàn, đời sống của Nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, trình độ văn hóa, khoa học - kỹ thuật chưa cao dẫn đến năng suất vật nuôi, cây trồng và sản phẩm xã hội thấp. Các hoạt động như săn bắn, chăn thả gia súc, khai thác lâm sản phụ khác như gỗ, củi, măng, nấm, cây dược liệu được người dân khai thác, sử dụng, bán ra thị trường vẫn còn diễn ra, nhất là vào những ngày nông nhàn đã và đang gây áp lực không nhỏ đối với công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Di sản thiên nhiên thế giới. Thông qua các hoạt động trực tiếp và gián tiếp đó đã gây bất lợi cho nguồn tài nguyên vẫn đang xảy ra dưới nhiều hình thức, cấp độ khác nhau.

Để nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng, nhất là người dân các xã vùng đệm trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của Di sản VQG PN-KB, Ban Quản lý VQG đề ra một số giải pháp cụ thể như: Tuyên truyền nhận thức về bảo tồn thiên nhiên, tuần tra bảo vệ rừng, tổ chức tìm hiểu và đánh giá tài nguyên rừng; nâng cao sự phối hợp giữa chính quyền địa phương các xã vùng đệm trong công tác quản lý con người trên địa bàn và hỗ trợ nhau cùng phát triển kinh tế.

Đồng bào dân tộc sống ven rừng phòng hộ Phong Nha - Kẻ Bàng

Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên tiếp tục cần phát huy các điều kiện về tài nguyên thiên nhiên, con người trong vùng đệm, đầu tư có trọng điểm, thực hiện đổi mới cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện riêng của các xã; đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế các xã vùng đệm của VQG PN-KB gắn với việc phát triển xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, bảo tồn các giá trị đa dạng sinh học, đảm bảo sự hòa hợp giữa các cộng đồng dân tộc trên địa bàn; tiếp tục thực hiện công tác rà soát điều chỉnh quy hoạch 03 loại rừng, chuyển các khu rừng gần dân cư còn thiếu đất để tiếp nhận diện tích của các lâm trường chưa sử dụng hoặc sử dụng hiệu quả thấp giao cho các hộ dân trồng rừng kinh tế, phát triển kinh tế trang trại.

Điểm dừng chân cho khác du lịch

Ngoài ra, các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng đẩy mạnh việc giao đất, giao rừng ổn định đến hộ và nhóm hộ gia đình nông dân, đảm bảo cho đồng bào vùng miền núi có cuộc sống thu nhập từ rừng ổn định; tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục về bảo vệ rừng, môi trường cho người dân sống trong vùng đệm; phối hợp chặt chẽ giữa cộng đồng, chính quyền địa phương các xã với lực lượng Kiểm lâm VQG PN-KB, lực lượng Kiểm lâm của các huyện (Bố Trạch, Minh Hóa, Quảng Ninh) và lực lượng bảo vệ rừng của các Lâm trường, Ban Quản lý rừng phòng hộ để thực hiện tốt công tác quản lý bảo vệ, phát triển rừng…

Thực tế cho thấy, trong mọi hoạt động quản lý tài nguyên nói chung và quản lý các giá trị của khu Di sản nói riêng, sự tham gia của cộng đồng là giải pháp đảm bảo hiệu quả cao nhất. Người dân địa phương đã thực hiện quản lý rừng qua nhiều thế kỷ và những tập quán truyền thống của các nhóm dân tộc thiểu số là rất quý đối với việc quản lý đất rừng và bảo tồn đa dạng sinh học. Với những quy định mới của pháp luật hỗ trợ quyền pháp lý của các cộng đồng địa phương, tin rằng, vai trò của cộng đồng trong hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị Di sản chắc chắn sẽ được tăng cường hiệu quả, thiết thực hơn.

Đặng Hà